<\/p>\n
S\u0142owa te mo\u017cna odczyta\u0107 jako motto niezwyk\u0142ej uroczysto\u015bci, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w Klimk\u00f3wce w dniu 25 maja 2024r. i nawi\u0105zywa\u0142a do poprzednich stuleci, kiedy to ludzko\u015b\u0107 musia\u0142a si\u0119 zmierzy\u0107 z r\u00f3\u017cnymi wyniszczaj\u0105cymi j\u0105 epidemiami – d\u017cum\u0105, hiszpank\u0105, tyfusem czy najbardziej gro\u017an\u0105 epidemi\u0105 cholery, kt\u00f3ra zbiera\u0142a \u015bmiertelne \u017cniwo trudne do opanowania cz\u0119sto z braku odpowiednich warunk\u00f3w sanitarnych, biedy czy dost\u0119pu do opieki lekarskiej. Do dzisiaj spotykamy cmentarze z XIX w., kt\u00f3re przypominaj\u0105 nam zmar\u0142ych na choler\u0119 w tamtym czasie. Pandemia tej ostrej, zaka\u017anej ,\u015bmiertelnej choroby nazywanej zaraz\u0105 morow\u0105 XIX w. szerzy\u0142a si\u0119 w Polsce i w ca\u0142ej Europie. Atakowa\u0142a uk\u0142ad pokarmowy i wyniszcza\u0142a chorych ostrymi biegunkami i wymiotami. W Polsce w XIX w. pojawi\u0142a si\u0119 kilka razy. Po raz pierwszy w 1812r. Uwa\u017cano, \u017ce przynios\u0142a j\u0105 powracaj\u0105ca spod Moskwy armia napoleo\u0144ska. Choroba szybko rozprzestrzeni\u0142a si\u0119. Najbardziej szerzy\u0142a si\u0119 od 1831r., kiedy to zn\u00f3w zosta\u0142a przyniesiona przez \u017co\u0142nierzy rosyjskich podczas powstania listopadowego. Kolejna fala cholery na naszych terenach, poprzedzona zaraz\u0105 tyfusu, wybuch\u0142a w 1849r. Ludno\u015b\u0107 dopatrywa\u0142a si\u0119 jej \u017ar\u00f3d\u0142a w garnizonie wojsk rosyjskich stacjonuj\u0105cych w okolicach Dukli. Uwa\u017cano r\u00f3wnie\u017c, \u017ce jest ona kar\u0105 bosk\u0105 za rze\u017a galicyjsk\u0105 z 1846r., w kt\u00f3rej uczestniczyli mieszka\u0144cy wsi z okolic Biecza, Jas\u0142a, Tuchowa i Krosna. Ostatnia fala cholery wybuch\u0142a w 1863r. i trwa\u0142a p\u00f3\u0142 roku, od wiosny do jesieni.<\/p>\n
Jako lekarstwo przeciw cholerze s\u0142u\u017cy\u0142y takie \u015brodki jak nafta, czosnek, chrzan i zio\u0142a. W Galicji choroba ta poch\u0142on\u0119\u0142a kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy os\u00f3b. Tu w\u0142a\u015bnie zebra\u0142a najbardziej mordercze \u017cniwo. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce co dziesi\u0105ty mieszkaniec poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107. Chory nie m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 na \u017cadn\u0105 pomoc, bo wszyscy si\u0119 od niego odwracali. Zmar\u0142ych chowano w lasach, z dala od zabudowa\u0144, najcz\u0119\u015bciej we wsp\u00f3lnej mogile. Cia\u0142a posypywano wapnem, by je zdezynfekowa\u0107. \u015awiadkami tych tragicznych wydarze\u0144 s\u0105 stoj\u0105ce do dzisiaj na polach i w lasach zmursza\u0142e i rozpadaj\u0105ce si\u0119 krzy\u017ce, cz\u0119sto zupe\u0142nie zapomniane. R\u00f3wnie\u017c zapomniane zosta\u0142y cmentarze, kt\u00f3rych nikt nie odwiedza\u0142 ze strachu przed nawrotem choroby.<\/p>\n
Pandemia cholery nie omin\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c Klimk\u00f3wki, dawnej galicyjskiej wioski. Z ustnych przekaz\u00f3w dowiadujemy si\u0119, \u017ce chorych umieszczano najcz\u0119\u015bciej na brzegu rzeki p\u0142yn\u0105cej przez wiosk\u0119, by mogli zagasi\u0107 ogromne pragnienie picia wody zwi\u0105zane z chorob\u0105. Ci, kt\u00f3rzy zdo\u0142ali jeszcze doczo\u0142ga\u0107 si\u0119 do wody z rzeki, doznawali chwilowej ulgi, inni ju\u017c nie mieli na to si\u0142, ale i jedni i drudzy skazani byli tam na nieub\u0142agan\u0105 \u015bmier\u0107. Przez p\u00f3\u0142tora wieku by\u0142o to miejsce w Klimk\u00f3wce zapomniane, podobnie jak wszystkie inne takie cmentarze na terenie Galicji.<\/p>\n
Dopiero w roku 2020 z inicjatywy So\u0142tysa Pana Kazimierza Kielara postanowiono uczci\u0107 zmar\u0142ych na choler\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w Klimk\u00f3wki. Pan So\u0142tys wsp\u00f3lnie z Rad\u0105 So\u0142eck\u0105, Proboszczem Klimk\u00f3wki ks. Bogdanem Kielarem, Nadle\u015bniczym Nadle\u015bnictwa Rymanowa Zdroju Panem Paw\u0142em Panasiem – wszyscy postanowili, by powycina\u0107 tam wyros\u0142e w ci\u0105gu tak d\u0142ugiego czasu drzewa, ca\u0142e miejsce uporz\u0105dkowa\u0107, ogrodzi\u0107, umie\u015bci\u0107 krzy\u017c i tablic\u0119 informacyjn\u0105.<\/p>\n
Tutaj chcia\u0142am jeszcze doda\u0107, \u017ce Pan So\u0142tys jest inicjatorem wielu po\u017cytecznych prac na terenie wioski, z kt\u00f3rych b\u0119d\u0105 korzysta\u0107 przysz\u0142e pokolenia. Jest dobrym gospodarzem i troszczy si\u0119 o jak najlepszy wizerunek Klimk\u00f3wki w gminie, powiecie i wojew\u00f3dztwie.<\/p>\n
25 maja 2024r. odby\u0142o si\u0119 w Klimk\u00f3wce po\u015bwi\u0119cenie tego zapomnianego cmentarza przy udziale licznych w\u0142adz powiatowych i lokalnych. Przez p\u00f3\u0142tora wieku zmar\u0142ym na choler\u0119 mieszka\u0144com Klimk\u00f3wki pochowanym w ciemnym, g\u0142uchym lesie towarzyszy\u0142 tylko z\u0142owrogi szum s\u0119dziwych drzew i mo\u017ce troch\u0119 rado\u015bniejszy \u015bpiew ptak\u00f3w zapowiadaj\u0105cych im, \u017ce nie b\u0119d\u0105 na zawsze zapomniani. Potwierdzili to licznie zgromadzeni mieszka\u0144cy Klimk\u00f3wki, kt\u00f3rzy przybyli tam 25 maja. Opr\u00f3cz tej g\u0142uchej, le\u015bnej ciszy wszystkim towarzyszy\u0142o wsp\u00f3\u0142czucie, \u017cal, smutek, zaduma nad tragiczn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 i ma\u0142a nutka optymizmu, bo dzisiaj jest troch\u0119 inaczej.<\/p>\n
Uroczysto\u015b\u0107 otworzy\u0142 Pan So\u0142tys, kt\u00f3ry powita\u0142 wszystkich przyby\u0142ych go\u015bci a to: ks. Dziekana Kazimierza Gier\u0119, ks. Proboszcza Bogdana Kielara, Siostry Michalitki , Starost\u0119 Powiatu Kro\u015bnie\u0144skiego Pana Jana Pelczara, Burmistrza Gminy Ryman\u00f3w Pana Grzegorza Wo\u0142cza\u0144skiego, Zast\u0119pc\u0119 Gmny Ryman\u00f3w Pani\u0105 Beat\u0119 Boczar, Sekretarza Gminy Pana Marka Penara, Radnych Gminy Pani\u0105 Ew\u0119 Grysztar i Pana Mariana Penara, Radnego Powiatu Kro\u015bnie\u0144skiego Pana Krzysztofa Buczka, Poczty Sztandarowe – Szko\u0142y i Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej, Nadle\u015bniczego Nadle\u015bnictwa Rymanowa Zdroju Pana Paw\u0142a Panasia oraz zgromadzonych mieszka\u0144c\u00f3w Klimk\u00f3wki. Pan So\u0142tys w swoim wyst\u0105pieniu przypomnia\u0142 czasy tej epidemii, w kt\u00f3rych ludzie umierali bez wszelkiej pomocy lekarskiej. P\u00f3\u017aniej ks. Proboszcz Bogdan Kielar, kt\u00f3ry cieszy si\u0119 wielkim szacunkiem i zaufaniem swoich parafian, prowadzi\u0142 wsp\u00f3lnie ze zgromadzonymi modlitwy za zmar\u0142ych, po czym nast\u0105pi\u0142o po\u015bwi\u0119cenie cmentarza i ods\u0142oni\u0119cie obelisku. Po\u015bwi\u0119cenia dokona\u0142 Dziekan ks. Kazimierz Giera. Patronat nad cmentarzem przekazano Szkole Podstawowej im. Jana Paw\u0142a II w Klimk\u00f3wce. Obelisk uton\u0105\u0142 w bia\u0142o- czerwonych kwiatach, kt\u00f3re z\u0142o\u017cyli go\u015bcie.<\/p>\n
W swoich wyst\u0105pieniach Pan Starosta i Pani Wicedyrektor Szko\u0142y nawi\u0105zywali do tamtych odleg\u0142ych o ponad 179 lat czas\u00f3w, kiedy to nieuleczalna epidemia cholery zbiera\u0142a \u015bmiertelna \u017cniwo, a jedyn\u0105 pami\u0105tk\u0105 po zmar\u0142ych w Klimk\u00f3wce jest skromny, le\u015bny cmentarz. Musimy zadba\u0107 o ich pami\u0119\u0107, bo jeste\u015bmy to im winni jako potomkowie dawnych mieszka\u0144c\u00f3w Klimk\u00f3wki.<\/p>\n
Dzi\u0119kujemy Panu So\u0142tysowi za podj\u0119cie pi\u0119knej inicjatywy- zachowa\u0107 od zapomnienia, a wszystkim organizatorom uroczysto\u015bci za smaczny pocz\u0119stunek z kuchni polowej.<\/p>\n